Met een VPS of andere Linux-installatie werk je vaak via de command-line interface (CLI). Soms is het echter prettig om een grafische gebruikersomgeving (GUI) te gebruiken, bijvoorbeeld voor desktoptoepassingen of wanneer je een visuele werkomgeving gewend bent. In deze handleiding leer je hoe je een GUI installeert en activeert, hoe je weer teruggaat naar een CLI-only omgeving, en welke populaire GUI’s er zijn met hun voor- en nadelen.

Populaire Linux GUI-omgevingen

Er bestaan veel verschillende desktopomgevingen voor Linux. Hieronder vind je enkele veelgebruikte opties, met daarbij hun sterke punten en mogelijke nadelen. Klik op de naam voor een link naar de website van de ontwikkelaars.

GNOME – Strak, modern ontwerp en diepe integratie met veel Linux-distributies. Voordelen: gebruiksvriendelijk, stabiel, veel community-ondersteuning. Nadelen: relatief zwaar qua systeembronnen.

KDE Plasma – Extreem aanpasbaar met veel visuele effecten. Voordelen: lichtgewicht kern, maar met veel features. Nadelen: kan overweldigend zijn voor beginners door vele instelmogelijkheden.

XFCE – Lichtgewicht en snel, ideaal voor oudere hardware of servers. Voordelen: laag RAM-gebruik, stabiel. Nadelen: minder visuele flair.

LXQt – Zeer lichtgewicht, opvolger van LXDE. Voordelen: minimale systeembelasting, snel. Nadelen: minder functies en apps dan zwaardere omgevingen.

Cinnamon – Moderne look met klassieke desktopindeling. Voordelen: gebruiksvriendelijk, vloeiende prestaties. Nadelen: iets zwaarder dan XFCE of LXQt.

GUI installeren en activeren

De exacte installatie-instructies verschillen per Linux-distributie. Hieronder vind je stappen voor Ubuntu/Debian en AlmaLinux/Rocky Linux/CentOS Stream. Per GUI is er een apart commando, plus een optioneel commando om de omgeving weer te verwijderen.

sudo apt -y update && sudo apt -y upgrade
sudo apt -y install tasksel
sudo tasksel install ubuntu-desktop

sudo apt -y remove ubuntu-desktop gnome-shell && sudo apt -y autoremove

sudo apt -y update && sudo apt -y upgrade
sudo apt -y install kde-plasma-desktop

sudo apt -y remove kde-plasma-desktop && sudo apt -y autoremove

sudo apt -y update && sudo apt -y upgrade
sudo apt -y install xfce4

sudo apt -y remove xfce4 && sudo apt -y autoremove

sudo apt -y update && sudo apt -y upgrade
sudo apt -y install lxqt-core

sudo apt -y remove lxqt-core && sudo apt -y autoremove

sudo apt -y update && sudo apt -y upgrade
sudo apt -y install cinnamon-desktop-environment

sudo apt -y remove cinnamon-desktop-environment && sudo apt -y autoremove

sudo systemctl set-default graphical.target
sudo reboot

sudo dnf -y update
sudo dnf -y groupinstall "Server with GUI"

sudo dnf -y groupremove "Server with GUI"

sudo dnf -y update
sudo dnf -y groupinstall "KDE Plasma Workspaces"

sudo dnf -y groupremove "KDE Plasma Workspaces"

sudo dnf -y update
sudo dnf -y groupinstall "Xfce Desktop"

sudo dnf -y groupremove "Xfce Desktop"

sudo dnf -y update
sudo dnf -y groupinstall "LXQt Desktop"

sudo dnf -y groupremove "LXQt Desktop"

sudo dnf -y update
sudo dnf -y install cinnamon

sudo dnf -y remove cinnamon

sudo systemctl set-default graphical.target
sudo reboot

Terugschakelen naar CLI-only

Om terug te gaan naar een puur CLI-systeem (handig voor servergebruik of besparing van resources):

sudo systemctl set-default multi-user.target
sudo reboot